div#header

Tuesday, December 30, 2008

ის, რაც ჩვენ შორის დგას - დიტო ცინცაძის ფილმი “მედიატორი”


ავტორი: დათო გაბუნია/სპეციალურად "ბათუმელებისთვის"

დიტო ცინცაძე თავის ახალ ფილმშიმედიატორითავად თამაშობს ერთ-ერთ როლსთუმცა, ეს ჰიჩკოკისებური ეკრანზე წამიერი გაელვება კი არა, ნამდვილი როლია, თანაცლამის ერთ-ერთი მთავარი როლი. ცინცაძე ფილმში გაურკვეველი ეროვნების ქილერია, რომელსაც ძალიანაც კი მონდომებია, კარიერას თავი დაანებოს და შავ-ბნელი წარსული დაივიწყოს, მაგრამ ვინ აცლისმისტიურიშემკვეთი” (შესანიშნავი გერმანელი მსახიობი, ბურგჰარტ კლაუსნერი ქართველ მაყურებელს ცინცაძის წინა ფილმიდანკაცი საელჩოდანუთუოდ ემახსოვრება) მოულოდნელად გამოჩნდება და დალაგებულ ცხოვრებას აურევს. ფილმის სიუჟეტის დალაგებულად მოსაყოლად, სულ მცირე, აკა მორჩილაძე უნდა იყო: ვინ ვის კლავს, ვინ ვისი საყვარელია, სად ხდება მკვლელობა, როგორ, რატომ და .. ალბათ, შეუძლებელია, ამ ფილმის სიუჟეტი მეგობარს ისე უამბო, რომ რამდენჯერმე მაინც არ გაიჭედო და უკან მიბრუნება არ მოგიხდეს. ჰოდა, შინაარსის მოყოლას არ შევუდგები, თან თავს იმით დავიმშვიდებ, რომ მაინც ერთხელ საკუთარი თვალით ნანახი ჯობია მრავალჯერ მოყოლილს.


მორჩილაძე ტყუილად როდი ვახსენე, ფილმის სცენარის თანაავტორი, ცინცაძესთან ერთად, სწორედ ის გახლავთ. მკითხველს, რომელიც კარგად იცნობს აკა მორჩილაძის რომანებს, უთუოდ გაახსენდება მისი დეტექტივისხვა” – “მედიატორისპერსონაჟების ერთი ნაწილი ამ რომანიდან ამოიზარდა, თუმცა, ფილმი გაცილებით ჩახლართული და მრავალპერსონაჟიანი გამოდგა. პერსონაჟების ასეთი სიუხვე დიდი რისკია რეჟისორისთვის, რომელიც ფილმს საქართველოში იღებსაბა, საიდან უნდა მოიყვანო ამდენი კარგი მსახიობი, ვინც ყოფით სცენებს ანტიკურ ტრაგედიად არ აქცევს და დამაჯერებლად ითამაშებს. მაგრამ, ჰოი, საოცრებავ, “მედიატორშიმსახიობები თითქოს ერთმანეთს ეჯიბრებიან, ვინ უკეთ მოახერხებს თამაშსმეორე პლანისა და ეპიზოდურ როლებშიც კი არსად იპარება სიყალბე, ბოზი ბოზს ჰგავს, კრიმინალი კრიმინალს და .. ფილმიდან უთუოდ დაგამახსოვრდებათ მეორეხარისხოვანი პერსონაჟების მთელი გალერეასასტუმროს ადმინისტრატორი (ზაზა კოლელიშვილი), ნარკობარიგა (ზაზა ბურჭულაძე), ბორდელის დიასახლისი (ნატო მურვანიძე), მესაფლავე (ნოდარ ხუციშვილი), ახალგაზრდა კრიმინალი (დათო იაშვილი) და სხვ. ისინი ფილმის თითოეულ მცირე ეპიზოდს საყურებლად საინტერესოს ხდიან, მთავარი გმირების ისტორიებში პატარ-პატარა დეტალები შეაქვთ და ფილმის საერთო წარმატებას მნიშვნელოვნად განაპირობებენ. თამამად ვიტყვი, რომ სამსახიობო ოსტატობის ასეთი ნაკრები ახალ ქართულ კინოში ძალიან იშვიათია. ძირითადად, იმით ვკმაყოფილდებით, ფილმებში ერთი-ორი მსახიობი თუ ართმევს თავს წარმატებით დაკისრებულ ამოცანას, ”მედიატორშიკი მთელი ფეიერვერკია, კასტინგი ზედმიწევნით ზუსტი და საინტერესოა. ვისაც ფილმი უნახავს, დამეთანხმება, რომ ხუთიდან სამი მთავარი როლის შემსრულებელ მსახიობს ერთ ჩავარდნილ სცენასაც კი ვერ უპოვით. გიორგი ნაკაშიძეპირმყრალი და ჯმუხი გამომძიებელი, გაუთავებლად რომ იგინება და ჩახლართული მკვლელობის გამოძიებას ცდილობს, ფილმის მთავარი კოლორიტია: მისი სიმკაცრის მიღმა გულუბრყვილო და სითბოს მონატრებული ბავშვი იმალება, რომელსაც მძიმე პროფესია ავალდებულებს ასეთი იყოს. გიორგი ნაკაშიძე აგერ უკვე მერამდენედ ამტკიცებს, რომ ქართულ თეატრალურ სკოლაში გამოვლილი მსახიობი კინოშიც შეიძლება ძალიან წარმატებული იყოს და დაშტამპული თეატრალურობა ეკრანზე არ გადაიტანოს.


მის ანტიპოდსმედიატორშიმერაბ ნინიძე თამაშობს საიდუმლოებით მოცული კრიმინალი, გამომძალველი, რომელსაც თბილისში ყოფილი მეუღლე დარჩენია. ნინიძე ნაკაშიძის პერსონაჟისგან კარდინალურად განსხვავებულ სახეს ქმნის: მინიმუმამდეა დაყვანილი ექსპრესია, თავშეკავებული და მოზომილია ემოციები, ყველაზე ტრაგიკულ სცენაშიც კისადაც მისი პერსონაჟი ყოფილ ცოლთან ერთად წევს და დაღუპულ შვილს იხსენებს, თან ქალთან ურთიერთობის აღდგენას უშედეგოდ ცდილობს. ფილმის სიუჟეტური ხლართები, შეიძლება, დროთა განმავლობაში დაგავიწყდეთ, მაგრამ მერაბ ნინიძის გმირის დავიწყება, ალბათ, ძნელი იქნება.


კიდევ ერთ საინტერესო სახეს ფილმში რუსი მსახიობი, ვიქტორია ისაკოვა ქმნისიგი მეძავია, რომელიც შემთხვევით გაეხვა კრიმინალურ ისტორიაში. მსახიობი წარმატებით იცილებს თავიდან კლიშეებს, რომელსაც ასე მივეჩვიეთ ქართველიკინო-მეძავებისგან”, მისი პერსონაჟი ზომიერად ვულგარულია; ისაკოვა ერიდება ჰიპერბოლებს, არსად არ აჭარბებს და ფილმის საერთო განწყობაში ზედმიწევნით კარგად ჯდება. იმავეს ვერ ვიტყვით კიდევ ორ მთავარ გმირზე, რომელთაც მარიკა გიორგობიანი და იუენ ბრემნერი თამაშობენ, მათი სახეები სქემატურია და ხშირ შემთხვევაში საკმაოდ გაცვეთილი სამსახიობოილეთებითააშესრულებული. თუმცა, სცენარი ისეა აგებული, რომ ერთ პერსონაჟზე დიდხანს არ ჩერდება მაყურებლის მზერა და თამაშის ნაკლოვანებები არც ისე თვალშისაცემია.


100 წუთის მანძილზე მაყურებლის წინაშე ერთი და იგივე ისტორია რამდენჯერმე თამაშდება, სხვადასხვა პერსონაჟის თვალთახედვიდან, ყოველ ჯერზე რაღაც ახალს ვიგებთ სასაფლაოზე მოკლული ბრიტანელის შესახებ, თუმცა კი, სტანდარტული, მეინსტრიმული დეტექტივისთვის ცინცაძის ფილმი მოსაწყენადაც შეიძლება მოგეჩვენოთ. მარტივი სათქმელი არ არის, ეს განზრახ გაწელილი დრამატურგია რაღაც იდეას ემსახურება თუ უბრალოდ, მცდარი გათვლაა. აკა მორჩილაძის პროზისთვის დამახასიათებელია აუჩქარებელი თხრობით ტკბობა, თუნდაც მის დეტექტიურ რომანებში, კვანძის გახსნა მეორადი მნიშვნელობისაა, ავტორს დეტექტიური სიუჟეტები მხოლოდ და მხოლოდ ცარიელ ფორმად, შაბლონებად სჭირდება და მათში სრულიად ახლებურ, განუმეორებელი ენით აღწერილ სამყაროს ქმნის. ”მედიატორისშემთხვევაში კი მორჩილაძის სალიტერატურო ენის ეკრანზე გადმოტანა მაინცდამაინც წარმატებით ვერ მოხერხდა, მიუხედავად იმისა, რომ ერთი შეხედვით, ფილმს ყველაფერი წესრიგში აქვსმსახიობების ნამუშევარი, ვიზუალურ-მუსიკალური მხარე და .. ფილმის სარეკლამო ბანერებზე დიდი ასოებით წაწერილი ფრაზა: ”ის, ვინც ჩვენ შორის დგას” – სიმპტომატური აღმოჩნდა. ამ ფილმსა და მაყურებელს Oორის ჟანრების აღრევა დგას. თუ ეს პრიორი კომერციული კინოა, მაშინ ფილმი ნამდვილად სუსტი ყოფილა; აკა მორჩილაძისა და დიტო ცინცაძის დინჯი დრამატურგია ფილმს ნამდვილად ვერ ხდის მძარფსიუჟეტიანს. ”მედიატორი”, როგორც გასართობი/სანახაობრივი კინო, ალბათ, ვერაფრით დააინტერესებს დასავლეთ ევროპის და შეერთებული შტატების პუბლიკას, გარდა ეგზოტიკურგვარებიანი ნიჭიერი მსახიობებისა. და თუ ფილმს შევხედავთ საავტორო კინოს თვალთახედვიდან, მაშინ სულ სხვა ხასიათის პრეტენზიები გაგვიჩნდება. ცინცაძის წინა 3 ფილმისგან (”გასროლის შიში”, ”რევერსი”, ”კაცი საელჩოდან”) განსხვავებითმედიატორსძალიან აკლია ირონია. სამწუხაროდ, აქა-იქ გამომკრთალი ხუმრობები მთლიანი დრამატურგიული ხაზისსერიოზულობასვერ ანეიტრალებსსერიოზულად გადაღებული დეტექტივი კი, ზემორენახსენებ ჰიჩკოკს თუ არ ჩავთვლით, ცოტას თუ გამოსვლია.


თუმცა, ქართული კინოს კონტექსტიდან გამომდინარე, ფილმის ეკრანებზე გამოსვლა უთუოდ მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო, თითზეჩამოსათვლელ ქართულ ფილმებს შორის ნამდვილად ვერ დავიკვეხნით, რომ ასეთი ხარისხის ნამუშევარი ბლომად მოგვეპოვება.

იმედი ჯერ ადრეა, მაგრამ ოცნებით მაინც ვოცნებობ, რომ ოდესმე ასარჩევად გვექნება საქმეჩვენც, და ქართველ რეჟისორებსაცროცა მოუნდებათ, სერიოზულ კინოს გადაიღებენ, როცა მოუნდებათნაკლებად სერიოზულს. ორივეს აქვს არსებობის უფლება. და ქართველი მაყურებლები კინოში მხოლოდ იმიტომ არ ვივლით, რომ ჩვენსა და ფილმს შორის ქართველი რეჟისორები დგანან.


5 comments:

შორენა ძნელაძე said...

უფ, ძაან კი უბოდიალია ამ ავტორს, გაბუნიაა თუ ვიღაცაა... ვერაფერი ვერ გავიგე, ბოლოს და ბოლოს, ფილმი მოეწონა თუ არა? ჩტო ზა სუმბურ!

Anonymous said...

kargi statiaa. sworedac imitom rm ver gaigeb, moewona tu ara avtors, an unda ukuro tu ara
araa cxovreba egre sworxazovani, borotsa sdzlia ketilma da ase shemdeg :D

Anonymous said...

filmi nagavia, tavi ar moityuot!Tsintsadzis saxels daxarbebuli sanguko magrad izaralebs, xolo kartveli mayurebeli kidev etxel imedgacruebuli darcheba!

Anonymous said...

დამღლელი სტატიაა. არც ფილმის ნახვას მოგანდომებს. არადა კარგ რაღაცაებსაც წერს ხოლმე ეს ადამიანი.

Anonymous said...

dito magaria